Finansowanie nowoczesnych przedsiębiorstw oraz nowatorskich przedsięwzięć inwestycyjnych

Co to jest innowacja?

Innowacja od dawna uznawana jest za czynnik twórczy przedsiębiorstwa i utrzymujący go przy życiu. Wprowadzenie nowatorskich rozwiązań na rynek jest obowiązkiem każdego podmiotu gospodarczego. Oferta firmy musi być aktualizowana przynajmniej raz w roku. Oferowane produkty czy usługi muszą być „odświeżane” – poprzez ulepszanie ich parametrów, zmianę sposobu sprzedaży lub produkcji na bardziej efektywny,  czy zwiększanie ich funkcjonalności itp.

Definicja oraz rodzaje innowacji (zgodnie z Oslo Manual)

Innowacja rozumiana jest jako wprowadzenie do praktyki w przedsiębiorstwie nowego lub znacznie ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do produktu (towaru lub usługi), procesu, marketingu lub organizacji. Istotą innowacji jest wdrożenie nowości do praktyki. Wdrożenie nowego produktu (towaru lub usługi) polega na zaoferowaniu go na rynku. Wdrożenie nowego procesu, nowych metod marketingowych lub nowej organizacji polega na ich zastosowaniu w bieżącym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa. Rodzaje innowacji:
• Innowacja produktowa oznacza wprowadzenie na rynek przez dane przedsiębiorstwo nowego towaru lub usługi, lub znaczące ulepszenie oferowanych uprzednio towarów lub usług w odniesieniu do ich charakterystyk lub przeznaczenia. Ulepszenie może dotyczyć charakterystyk technicznych, komponentów, materiałów, wbudowanego oprogramowania, bardziej przyjaznej obsługi przez użytkownika oraz innych cech funkcjonalnych.
• Innowacja procesowa oznacza wprowadzenie do praktyki w przedsiębiorstwie nowych, lub znacząco ulepszonych, metod produkcji lub dostaw.
• Innowacja marketingowa oznacza zastosowanie nowej metody marketingowej obejmującej znaczące zmiany w wyglądzie produktu, jego opakowaniu, pozycjonowaniu, promocji, polityce cenowej lub modelu biznesowym, wynikającej z nowej strategii marketingowej przedsiębiorstwa.
• Innowacja organizacyjna oznacza zastosowanie w przedsiębiorstwie nowej metody organizacji jego działalności biznesowej, nowej organizacji miejsc pracy lub nowej organizacji relacji zewnętrznych.
Innowacyjne rozwiązanie (produkt, proces, marketing lub organizacja) może być wynikiem własnej działalności badawczo-rozwojowej przedsiębiorstwa, współpracy z innymi przedsiębiorstwami i instytucjami lub może być wynikiem zakupu wiedzy w postaci niematerialnej (patenty, licencje, oprogramowanie, know-how, usługi o charakterze technicznym, marketingowym, organizacyjnym, szkoleniowym itp.) lub materialnej (maszyny i urządzenia o podwyższonych parametrach).

Źródła finansowania innowacji:

1) Dotacje unijne
W latach 2007-2013 Polsce przyznano ponad 60 miliardów EURO dotacji na realizację jej polityk rozwojowych, z czego kilkanaście miliardów trafi do zarejestrowanych na jej terenie przedsiębiorstw. Podstawowym czynnikiem umożliwiającym polskim firmom pozyskanie dofinansowania jest przedstawienie ich własnych planów rozwojowych opartych o innowacyjne rozwiązania. Przedsiębiorstwa mogą aplikować o środki unijne do instytucji odpowiedzialnych za poszczególne programy operacyjne. Do najważniejszych należą:
Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (PO IG) – 8 mld euro przeznaczone m.in. na innowacyjne projekty przedsiębiorstw oraz na wspieranie przedsiębiorczości poprzez dotacje dla instytucji otoczenia biznesu, tworzenie klastrów, inkubatorów i funduszy pożyczkowych oraz ułatwienie współpracy biznes-nauka i pomoc w wdrożeniu jej owoców. Wszelkie informacje dotyczące PO IG znajdują się na stronie: www.poig.gov.pl .
16 Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) – każde województwo opracowało własny program operacyjny dostosowując go do lokalnych potrzeb. W każdym RPO znajdują się działania promujące wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań przez przedsiębiorstwa.
W ramach powyższych programów przedsiębiorstwa mogą startować o dofinansowanie m.in. :
- zakupu nowoczesnych technologii tj. linii produkcyjnych, maszyn i urządzeń;
- zakupu wartości niematerialnych i prawnych, know-how oraz wyników prac badawczych;
- certyfikacji swoich wyrobów i usług, w tym uzyskania patentów;
- budowy, rozbudowy lub modernizacji swojej infrastruktury badawczo-rozwojowej, w tym zakupu wyposażenia laboratorium oraz centrów badawczych;
- prowadzonych działań badawczych (B+R);
- wprowadzenia usług świadczonych drogą elektroniczną;
- promocji swoich rozwiązań za granicą.
Poziom dofinansowania oraz rodzaj podmiotów uprawnionych do uzyskania dofinansowania zależy od konkretnego działania (poddziałania) zapisanego w odpowiednim programie operacyjnym. Jednakże o dotację mogą się starać zarówno mikro, małe, średnia jak i duże przedsiębiorstwa.
Proces uzyskania dofinansowanie jest długotrwały i zazwyczaj trwa od min. kilku miesięcy do nawet kilku lat. Jednakże należy pamiętać, że dotacje z Unii Europejskiej są finansowaniem bezzwrotnym, więc warto poświęcić czas na odpowiednie przygotowanie oraz realizację innowacyjnych projektów.

2) Kredyty i pożyczki
Fundusz Kredytu Technologicznego
Podstawowym źródłem oferowanym przez instytucje finansowe w Polsce jest tzw. „Kredyt technologiczny”. Kredyt udzielany jest przez Bank Gospodarstwa Krajowego na zasadach rynkowych, czyli tych samych, które dotyczą zwykłego kredytu inwestycyjnego. Skorzystać z niego mogą przedsiębiorstwa, które zamierzają wdrożyć technologię stosowaną na świecie nie dłużej niż pięć lat. Realizacja współfinansowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego powinna prowadzić do wytworzenia nowych lub udoskonalonych wyrobów lub usług. W celu uzyskania kredytu technologicznego należy przedstawić odpowiednią ekspertyzę naukową. Środki własne kredytobiorcy muszą stanowić nie mniej niż 25% kosztów kwalifikowanych inwestycji technologicznej finansowanej z kredytu technologicznego. Wsparcie dla przedsiębiorcy stanowić będzie premia technologiczna stanowiącą spłatę części kapitału kredytu technologicznego, udzielonego przez bank komercyjny. Wysokość premii uzależniona jest od miejsca realizacji inwestycji technologicznej i nie może przekroczyć 50%.
Więcej informacji o Kredycie Technologicznym można znaleźć na www.bgk.com.pl .
Inne kredyty inwestycyjne
W ofercie niemal każdego banku komercyjnego w Polsce można znaleźć instrumenty finansowe przeznaczone na realizację innowacyjnych przedsięwzięć przedsiębiorstw. Ich dostępność jest uzależniona od wielu czynników m.in. wielkości przedsiębiorstwa, jego zdolności kredytowej oraz planowanej inwestycji. O finansowanie innowacyjnych przedsięwzięć ubiegać się mogą także mikro i małe firmy, bez długiej historii na rynku oraz niewielkiej zdolności kredytowej.
Podstawowym warunkiem pozwalającym na pozyskanie takiego finansowania jest przygotowanie i zaprezentowanie profesjonalnie przygotowanego biznes planu zawierającego dokładny opis firmy, planowanej inwestycji oraz przeprowadzonej analiz finansowej.
Warto podkreślić, że oferta banków oraz innych instytucji finansowych tj. fundusze pożyczkowe jest bardzo zróżnicowana zarówno pod względem warunków jakie należy spełnić w celu pozyskania finansowania, jak i samych parametrów kredytu (np. okresu kredytowania, oprocentowania). W związku z tym należy dokładnie prześledzić i porównać ofertę tych instytucji. Bardzo ważne jest także, aby nie zniechęcać się pierwszymi nie udanymi próbami pozyskania kredytu inwestycyjnego, ponieważ na polskim rynku funkcjonuje przynajmniej kilkadziesiąt instytucji kierujących ofertę do przedsiębiorstw.

3) Venture Capital / Private Equity oraz inne prywatne inwestycje
VC/PE  jest jednym z najdynamiczniej rozwijających się sektorów finansowania przedsiębiorstw. Znajomość jego funkcjonowania jest stosunkowo niewielka. Warto się przyjrzeć możliwościom oferowanym przez fundusze Venture Capital/ Private Equity lokującym środki w przedsiębiorstwa nie notowane na giełdzie. Najczęściej spotykaną formą inwestycji tego typu instytucji jest zakup (objęcie) udziałów, bądź akcji nowych przedsiębiorstw lub firm znajdujących się we wczesnej fazie rozwoju. Fundusze w zamian za udziały czy akcje oferują nie tylko środki finansowane, ale także pomoc doradczą przy funkcjonowaniu spółek portfelowych. Ich celem jest maksymalizacja wartości przedsiębiorstw w które inwestują – zarabiają na sprzedaży posiadanych udziałów lub akcji na giełdzie lub innym inwestorom strategicznym. Okres inwestycji różni się i jest uzależniony od polityki inwestycyjnej danego funduszu – zazwyczaj wynosi od 3 do 7 lat.
Podobnie wygląda sytuacją w przypadku tzw. „Aniołów biznesu” – są to osoby fizyczne lub przedsiębiorstwa posiadające nadwyżki finansowe wygenerowane z ich niefinansowanej działalności. Podobnie jak fundusze oferują środki w zamian za uczestnictwo w ciekawych projektach inwestycyjnych. Różnica pomiędzy funduszami, „Aniołami biznesu” polega przede wszystkim w sposobie wyboru projektów. Fundusze trzymają się sztywnych procedur oraz założeń inwestycyjnych, natomiast „Anioły” podchodzą do swoich inwestycji w sposób bardziej elastyczny, dopasowują je do swoich aktualnych potrzeb. Trudno wskazać, która forma jest bardziej atrakcyjna dla młodego przedsiębiorcy. Oba warianty posiadają swoje wady i zalety. Funkcjonowanie funduszy jest bardziej przejrzyste, jednak mocno sformalizowane. „Anioły  biznesu” nie funkcjonują według ściśle określonych zasad, ale bardzo często są w stanie zainwestować w przedsięwzięcia, za którymi nie stoją mocne wartości liczbowe – są w stanie podjąć większe ryzyko.

4) NewConnect
NewConnect to zorganizowany i prowadzony przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie rynek działający w formule alternatywnego systemu obrotu. Stworzony został z myślą o młodych i rozwijających się firmach, działających zwłaszcza w obszarze nowych technologii. NewConnect ruszył 30 sierpnia 2007 r. (źródło: www.gpw.pl).
NewConnect jest rynkiem dla spółek (źródło: www.newconnect.pl):
- o dużej dynamice wzrostu
- o historii nie dłuższej niż 3-4 lat lub dopiero powstających, które budują swoją „historię”
- o przewidywanej kapitalizacji do ok. 20 mln zł
- poszukujących kapitału rzędu od kilkuset tysięcy do kilkunastu milionów złotych
- reprezentujących sektory innowacyjne, oparte przede wszystkim na aktywach niematerialnych (np. IT, media elektroniczne, telekomunikacja, biotechnologia, ochrona środowiska, energia alternatywna, nowoczesne usługi).
Jest to nie tylko doskonała możliwość pozyskania kapitału na innowacyjne przedsięwzięcia, ale także szansa dla samej firmy. Atutami NewConnect są niewielkie wymogi formalne, niskie koszty debiutu oraz notowań, doskonała ekspozycja firmy, prestiż oraz dodatkowa promocja i zwiększenie rozpoznawalności przedsiębiorstwa. 

Podsumowanie

W niniejszym artykule zaprezentowane zostały cztery podstawowe źródła finansowania innowacyjnych przedsięwzięć inwestycyjnych. Każda z nich wiąże się z zupełnie inną formą oraz sposobem finansowania. Jednakże ich wspólnym mianownikiem jest czas, który trzeba poświęcić na pozyskanie środków finansowych. Tego typu finansowania nie uzyskuje się z „dnia na dzień”. Bardzo często taki proces trwa od kilku miesięcy do nawet ponad roku i wymaga przygotowania profesjonalnej dokumentacji inwestycyjne np. biznesplanu czy studium wykonalności. Związane jest to z dużym ryzykiem instytucji finansujących nowatorskie przedsięwzięcia. Warto jednak, podjąć starania – w końcu innowacje są czynnikami twórczymi przedsiębiorstw.

Autor: Krzysztof Żygowski, European Projects Group Sp. z o.o.

Powyższy artykuł został opublikowany na łamach miesięcznika dla branży tworzyw sztucznych PlastNews